انارکول    

از روزی که واقعة جانگداز، عاشورا در محرم سال61 هجری اتفاق افتاد، احوال گروهی از خلایق را دگرگونی دیگری حاصل آمد. تأثیری که واقعة عظیم کربلا بر فرهنگ ملل گذاشت بر کسی پوشیده نیست.امروزه بسیاری از مسلمانان و به ‌ویژه شیعیان، فرهنگ عاشورا را با فرهنگ بومی خویش    امتزاج نموده‌اند.غور در فرهنگ و رفتار عامه مردم بیانگر این مطلب است که گاه فرهنگ عاشورا         چنان با فرهنگ بومی هر منطقه آمیخته شده که به هیچ وجه انفکاک آن میسر نیست.

مقالة ذیل سعی دارد تا فرازی از مراسم تعزیت سرور و سالار آزادگان عالم، حضرت حسین‌بن‌علی         را در روستای انارکول را شرح و معرفی کند. از آنجایی که مراسم عزاداری امام حسین درتمام   روستاهای اطراف تقریباً یکسان است، مراسم عزاداری روستای انارکول به عنوان نمونه، انتخاب و   معرفی شده است.

سرآغاز شور

در اواخر ماه ذی‌الحجه، بزرگان و هیأت امنای مسجد جامع انارکول به اهالی روستای خویش اعلام می‌کنند هرکس می‌خواهد در شست‌وشو و نظافت مسجد سهیم باشد فردا بدان‌جا بیاید. جوانان و پیران با علاقة وافر راهی می‌شوند تا هرکس به فراخور توان گردی از سیمای آن بزداید. در این راه پیر غلامان امام حسین راهنمای آنها می‌شوند.در دهة اول محرم، هر شب از مهمانان و عزاداران پذیرایی می‌شود. به همین دلیل اندک‌اندک نذورات مردمی به یکی از هیات امنای مسجد تحویل می‌گردد.عشق به حسین و یاران جاودانه‌اش در اعماق دل شیفتگان حضرتش آشیانه کرده، گویی خلایق را ولوله‌ایی جانانه در جان افتاده است که هرکس با تمام وجود مشغول به کاری است. بعضی از آن‌ها فرش‌های مسجد را به کنار  جارو کرده و برخی نیز به رفت ‌و روب در و دیوار آن پرداخته‌اند. بعضی دیگر پارچه‌های سیاه و پرچم‌های عزا را بر سر در مسجد نصب می‌کنند.برخی از زنان به شستن و تمیز    کردن ظروف موجود در مسجد مشغول می‌شوند.

علم بندی

در شب اول محرم مراسم علم‌بندی برگزار می‌شود. مردان، داخل صحن و سرای  مسجد نشسته، به بستن پارچه‌های رنگارنگ حول چوبی بلند می‌پردازند. پنجة علم را که معمولاً از جنس برنج و به رنگ طلایی است، بر نوک آن چوب می‌بندند.علم که آماده می‌شود با صلوات بر محمد و ذکر یا حسین و با احترام تمام، علم‌ را در محراب  مسجد و در کنار و دو سمت منبر قرار می‌دهند.و از همان شب جوانان محل به مرثیه‌خوانی و سینه‌زنی می‌پردازند. معمولا در شب های تاسوعا و عاشورا جمعیت زیادی در مسجد حاضر می شوند.

روز تاسوعا

قبل ازهر چیز لازم است بدانیدکه پیش از زلزله خرداد ۶۹ مزار اصلی روستا در امازاده صالح پره واقع بود ولی در روزهای تلخ زلزله باتوجه به تعداد زیادکشته شدگان محل امکان انتقال متوفیان به آن آرامستان مقدور نبود به همین خاطر قطعه زمینی نرسیده به روستا برای دفن عزیزان ازدست رفته تعلق گرفته     که بعد از آن به مرور به مزار اصلی روستا تبدیل گردیدکه در روز تاسوعا هیأت‌ عزاداری روستا راهی    آنجا  شده و در محوطة آن را تا نزدیک نماز مغرب به عزاداری و مرثیه‌خوانی می‌پردازند. در این برنامه رسم است که هیأت زنجیرزنان مسجد با تشکیل دو صف بلند در دوسوی جادة ورودی به مزار به زنجیرزنی می‌پردازند 

روز عاشورا

عموماً هیأت‌ها و دستجات عزاداری روستاهای دیگر (خاصکول و پره) نیز راهی بقعة امامزاده صالح    شده و در محوطة بقعه تا نزدیک نماز ظهر به عزاداری و مرثیه‌خوانی می‌پردازند. ولی هیات عزاداری انارکول ابتدا به مزار ولیجار جاییکه مزار شهید مرتضی صفری در آن واقع شده میرود

---

 و سپس به سوی امامزاده صالح روانه می شوند

 غالباً هر کدام از هیأت‌ها هنگام ورود به صحن بقعه امامزاده، مرثیه‌ای می‌خواند   که مصرع:

 السلام السلام یا شاه شاهان السلام / شاهزاده صالح السلام

تکیه‌کلام زنجیرزنان و سینه‌زنان است. هم‌چنین هنگام وداع با هیأت امام‌زاده،مرثیه‌ای خوانده     می‌شود که تکیه کلام عزاداران، این مصرع است:

ما دعا کردیم و رفتیم زین عزا

اجرتان با پسر شیر خدا

نماز ظهر عاشورا و نهار

بعد از پایان مراسم هیات عزاداری به سمت روستا حرکت می کند در این هنگام ابتدا پنجة علم را باز کرده، به شکل وارونه در همان جای قبلی‌ می‌بندند. به نظر می‌رسد این کار، احترامی است که به   دست بریدة حضرت عباس علمدار رشید کربلا گذاشته می‌شود. و پس از انجام مراسم خاصی که        در ورود به روستا انجام می دهند روانه مسجد می گردند: این نوع سوگواری به این صورت است که عزادارن به دو گروه دایره وار تقسیم می گردند و هر یک از این گروهها با گفتن این عبارات حرکت     می کنند:

   گلهای زهرا همه پرپر شده   به کربلا از دم خنجر شده     حسین

   یک گل او قاسم داماد بود     گل دگر  اصغر نوزاد بود         حسین

و پس از رسیدن به مسجد و اقامه نماز ظهر عاشورا، نوبت به صرف نهار می شود در این روستا    رسم بر آن است زنان غذای آماده شده در خانه را در طبق گذاشته (نوع غذا مهم نیست) و به مسجد    می آورند و مردان روستا نهار خود را در آنجا میل میکنند غذاهای آماده شده معمولا به اندازه سه الی چهار نفر می باشد.

شام غریبان

شب شام غریبان، جملة اهالی در مسجد حاضر شده و تا نیمه‌شب به عزاداری و مرثیه‌خوانی می‌پردازند.  اشعار زیر با نوحه و سینه‌زنی در نهایت حزن و اندوه خوانده می‌شود:

امشب به صحرا بی‌کفن، جسم شهیدان است

زینب پریشان است

ارض و سما گریان بر حال یتیمان است

شام غریبان است

علم اچینی

در سیزدهم محرم، مراسم علم واچینی برگزار می‌شود. در این مراسم، پارچه‌های علم‌ها یکی‌یکی     باز می‌شود و به شکل زیبایی تا گردیده، بعضاً با عطر و گلاب معطر شده و در بقچه‌هایی برای سال    دیگر بسته‌بندی و بایگانی می‌شود. هنگامی که هیأت در طول دهه به عزاداری می‌پردازد،مردم     نذورات فراوانی هم لابه‌لای پارچه‌های علم می‌بندند که برای خرید تجهیزات مسجد هزینه می‌شود.

سخن آخر

محرم، شمعی است افروختة حسین که هیچ‌گاه خاموشی نشاید. مادام که روزگار را بقایی است،  شمع محرم جاودانه روشن است، و هرسال که بگذرد بر فروغ این شمع افزوده ‌گردد.